اعتقادات و دانش عوام به مثابه پدیدهای آمیخته با اجتماع و رکنی گسست ناپذیر از زندگی جمعی در تاریخ پرفراز و فرود بشریت، سهم قابل توجهی از فرهنگ هر ملت را به خود اختصاص دادهاست. در این میان باورداشتهای عامه، منزلگاه آشنایی و شناسایی جنبههای مختلف فرهنگ توده مردم، محسوب میشود.
سفرنامهها یکی از مهمترین زمینههای تجلی این باورها هستند که بهلحاظ انعکاس دادن فرهنگ و اندیشه مردمان جوامع مختلف، از غنیترین منابع برای بررسی فرهنگ و پنداشتهای عامه به شمار میروند.
در همین راستا سفرنامه ناصرخسرو به دلیل دقت علمی، ژرفبینی و توانمندیهای زبانی نگارنده از جایگاه خاصی برخوردار است. در این پژوهش که با رویکرد تحلیلی توصیفی و با استفاده از روش کتابخانهای انجام شده، انواع باورهای عامه در سفرنامه ناصرخسرو بر اساس دستهبندی جدیدی مورد بررسی قرار گرفته است.
در این دستهبندی باورهای عامه در شش دسته دینی، تاریخی، افسانهای – اسطورهای، غرایب، تابو و خرافهها قرار گرفتهاست. نتایج پژوهش نشانمیدهد که از میان انواع عقاید عامه، باورهای دینی بیشترین میزان انعکاس را در سفرنامه ناصرخسرو دارد و بعد از آن باورهای عامه در مورد غرایب بازتاب بیشتری از دیگر باورها دارد. از میان انواع باورهای عامه کمترین بسامد بازتاب به باورهای خرافی اختصاص دارد. این نتایج همچنین نشاندهنده غلبه جنبههای عقلانی و دینی شخصیت این حکیم متاله در گزارش سفرهای هفتساله خود است.
برای مشاهده متن کامل مقاله فایل را دانلود نمایید.
