به گزارش ایکنا، آیت‌الله احمد مبلغی؛ عضو مجلس خبرگان رهبری و استاد درس خارج حوزه، ۲۸ مهرماه در مراسم نکوداشت اندیشه‌های کلامی شهید محمدباقر صدر که از سوی پردیس فارابی دانشگاه تهران برگزار شد، با بیان اینکه اساسا ماهیت جامعه تاریخی است، گفت: از کلام انسانی می‌توان به کلام اجتماعی و بعد به کلام تاریخی منتقل شویم و البته این کلام‌ها درهم آمیختگی دارند.
مبلغی بیان کرد: بخشی از اندیشه و نگاه علمی شهید صدر در حوزه کلام تاریخ است؛ پس ضرورت دارد فصلی را با عنوان کلام تاریخ بگشاییم و بدانیم بخش زیادی از اندیشه شهید صدر در این حوزه قرار دارد.
عضو خبرگان رهبری با بیان اینکه کلام با دو بال عقل و نقل حرکت می‌کند، بیان کرد: در کلام تاریخ، وحی، منبع است نه تأییدکننده و یا امری تشریفاتی همچنین در این نگاه، جبر تاریخی به شدت هر چه تمام نادیده گرفته می‌شود .
وی اضافه کرد: اگر در اندیشه شهید صدر دقت بیشتری داشته باشیم به حرکت منظم‌تری دست خواهیم یافت. معماری ایشان نسبت به حرکت تاریخ که ماهیت کلامی دارد عبارت از دستگاهی چندلایه است. لایه اول مبدا حرکت است؛ وی در اینجا تمرکز اساسی بر هدف دارد زیرا حرکت بدون هدف، بی‌معناست و خداوندی که حرکت تاریخ تحت اراده او هست باید ببینیم چه هدفی برای خلقت در نظر دارد.
استاد درس خارج حوزه بیان کرد: او یک نکته ابداعی را به کار گرفته است و می‌گوید هر کسی می‌تواند هدفی را منظور کند ولی ما باید هدف دقیق و استانداردی داشته باشیم. هدف آن است که وقتی به پایان رسید نیرو و انرژی انسانی به پایان نرسد. الهدف هم وقود الحرکه … . هدفی دقیق و درست و متناسب با حکمت الهی برای حرکت اجتماعی و تمدنی انسان است که هرقدر به آن نزدیک شویم افق‌های تازه گشوده شود. یعنی هدف عمیق، زاینده، مولد و رو به بی نهایت دارد. ایشان نتیجه گرفته است هدف، عدل مطلق است که پایان نمی‌یابد. از منظر ایشان هدف، باید حرکت را به پیش ببرد زیرا سوخت حرکت است.
عضو خبرگان رهبری با تأکید بر اینکه موضع ایشان در لایه دوم موضوع تاریخ است، بیان کرد: ایشان براساس نص تحلیل می‌کند نه از منظر یک فیلسوف غربی. او راه خود را از مارکسیست هم جدا کرده است و می‌گوید استثمار امری ساختاری نیست و می‌تواند نباشد. علامه طباطبایی هم به بیان دیگری این اندیشه را با ادبیاتی متفاوت بیان کرده است که چطور شد انسان وحدت گرا داخل اختلافات لایتناهی شد و دین را هم برای اختلافاتش به استخدام گرفت.
عضو خبرگان رهبری با بیان اینکه علامه طباطبایی معتقد است که اگر وحدت همان دین است دین دنبال اختلاف نیست و این اختلاف از تفاوت در به کارگیری قابلیت‌ها است، گفت: شهید صدر می‌گوید انسان از تفاوت به استثمار می‌رسد ولی این استثمار حادث است و ضروری نیست و پل رسیدن به استثمار از اختلاف می‌تواند فروبریزد و یا ایجاد نشود.
استاد درس خارج حوزه علمیه با بیان اینکه اگر بخواهیم پل رسیدن به استثمار را فروبریزیم چه باید کرد؟ گفت: از منظر شهید صدر ترمیم این مشکله باید از بیرون بیاید و آن وحی است زیرا از داخل فضای بشری ممکن نیست لذا وقتی فرموده است که وحی باید دخالت کند بحث او کلامی است.
مبلغی با بیان اینکه در لایه دیگر به بحث ضمانت اجرا می‌پردازد و دولت اسلامی را از منظر تاریخی مورد توجه قرار می‌دهد، افزود: در لایه دیگر به بار حرکت تاریخ بر دوش امت توجه کرده است و می‌گوید بار حرکت تاریخ اجتماعی بر دوش امت و ملت است؛ امت از نظر ایشان یکی از حقایق مذهب است؛ وی به آیه قرآن اشاره دارد که: وَكَذَٰلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيدًا. از منظر وی امتی که عدالت دارد می‌تواند شهداء علی الناس باشد و در غیر این صورت ممکن نیست.
مبلغی در پایان تأکید کرد: وی قدرت و اعتبار امت را در گرو چند چیز می‌داند. اول ترکیب اعتقادی. یعنی باید عقاید را آنقدر امتداد داد تا حرکت تاریخی بر اساس آن شکل بگیرد و این نگاه، نگاه خیلی عمیقی است. ترکیب دوم هم نفسی است که حلقه میانی و جنبه عاطفی و روحی بعد از عقیده و حافظه تاریخی را شامل است.
