به گزارش ایکنا، نشست تخصصی با موضوع «قوس نزولی و صعودی تاریخ و جایگاه امام شهید در ظهور صغری» از سلسله نشستهای «در محضر حکیم شهید»، با حضور محمدحسن زورق، استاد دانشگاه و پژوهشگر همکار بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، در تالار شیخ طبرسی این بنیاد برگزار شد. در این نشست، ابعاد تاریخی، تمدنی و معرفتی بعثت نبوی و نقش امام شهید(رضواناللهتعالیعلیه) در آغاز قوس صعودی تاریخ اسلام مورد بررسی قرار گرفت.
در آغاز این نشست، احد فرامرز قراملکی، رئیس بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، با اشاره به انتشار مجموعه آثار ۱۴ جلدی آقای زورق، خاطرهای از آیتالله مروی، تولیت آستان قدس رضوی، درباره دیدار مرحوم محمدرضا حکیمی با حضرت آیتالله العظمی امام خامنهای(مدظلهالعالی) نقل کرد.
وی اظهار کرد مرحوم حکیمی، با وجود آنکه پیش از آن برای هیچ کتابی مقدمه ننوشته بود، برای یکی از آثار آقای زورق با تمام وجود مقدمهای نوشت و آن را از بهترین آثار در موضوع حضرت زهرا(س) دانست.
در ادامه این نشست محمدحسن زورق، بعثت نبوی را آغاز یک انقلاب جهانی توصیف کرد و اظهار داشت: «تاریخ اسلام در بسیاری از آثار، کوچک و تقلیلیافته روایت شده است، در حالی که با ظهور پیامبر اکرم(ص)، تحولی بنیادین در نظام ارزشهای اجتماعی جهان آغاز شد.» وی افزود برای فهم درست تاریخ اسلام، شناخت جایگاه اقتصادی، اجتماعی و تجاری مکه و نقش قریش در مناسبات بینالمللی جهان قدیم ضروری است.
این پژوهشگر با بیان اینکه انقلاب صرفاً تغییر حکومت نیست، بلکه تغییر نظام ارزشهای اجتماعی است، تصریح کرد: پیامبر اکرم(ص) در زمانی ظهور کرد که سلطنت، مردسالاری و تمرکز قدرت در دست پادشاهان، ساختار غالب جوامع بود؛ اما اسلام نظامی تازه بر پایه امامت و امت بنا نهاد و خود پیامبر(ص) نیز در سادهترین سطح زندگی میکرد.
وی با اشاره به سیره اهل بیت(ع) و بهویژه حضرت زهرا(س) افزود: بعثت نبوی تحولی عمیق در نظام ارزشی فردی و اجتماعی ایجاد کرد، بهگونهای که رفتار اهل بیت(ع) نیز بر پایه ایثار، سادهزیستی و ترجیح رضای الهی بر تعلقات دنیوی شکل گرفت.
زورق در ادامه، هجرت پیامبر(ص) را صرفاً یک جابهجایی جغرافیایی ندانست و گفت: هجرت، زمینهساز تشکیل نظام امامت در مدینه بود و پیامبر(ص) علاوه بر رسالت نبوی، رهبری جامعه و نظام سیاسی مسلمانان را نیز بر عهده داشت. به گفته او، همین الگو سبب شد تا نخستین ایمانآورندگان به اسلام عمدتاً از اقشار محروم و خواهان تغییر باشند.
این استاد دانشگاه همچنین ادعای گسترش اسلام با شمشیر را نادرست خواند و اظهار کرد: جمعیت محدود عربستان نمیتوانست تنها با قدرت نظامی بر امپراتوریهای بزرگ ساسانی و روم شرقی غلبه کند؛ بلکه آنچه اسلام را گسترش داد، جاذبه پیامبر اکرم(ص)، نظام ارزشی اسلام و پذیرش ملتها از این پیام تازه بود.
شکلگیری دو جریان در جامعه اسلامی با فتح مکه
زورق در بخش دیگری از سخنان خود، فتح مکه را دارای دو وجه متفاوت دانست و گفت: فتح مکه از یکسو به تثبیت اسلام و کنار رفتن بتپرستی انجامید، اما از سوی دیگر، بخشی از قریش بدون پذیرش عمیق ارزشهای اسلامی وارد جامعه مسلمانان شدند و در واقع، نوعی جریان پنهانِ قدرتطلب در دل جامعه اسلامی شکل گرفت.
وی با اشاره به تحولات پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) افزود: شکافهای ایجادشده در همان دوره، در ماجرای سقیفه آشکار شد و در ادامه، جریان اموی توانست در شام ساختاری سیاسی و نظامی قدرتمند ایجاد کند. او سپس با مرور فراز و فرودهای تاریخ اسلام اشاره کرد که پس از متلاشیشدن خلافت عباسی، مسلمانان در دورهای دشوار قرار گرفتند، اما بهتدریج قوس صعودی تازهای در تاریخ اسلام آغاز شد که ریشههای آن را باید در امامت، نهضتهای شیعی و تلاش عالمان دینی جستوجو کرد.
این پژوهشگر، تأسیس حوزه علمیه قم به دست آیتالله عبدالکریم حائری یزدی را یکی از نقاط مهم این مسیر دانست و اظهار کرد: در همین بستر بود که امام خمینی(ره) و سپس امام شهید(رضواناللهتعالیعلیه) پرورش یافتند.
وی افزود: امام شهید(ره) در همه مراحل قوس صعودی تاریخ معاصر حضور داشت؛ ایشان پیش از انقلاب به روشنگری پرداخت، در جریان انقلاب در متن تحولات قرار گرفت، در دوران امام خمینی(ره) از ارکان مهم نظام بود و در دوره رهبری خود نیز راهبری این حرکت تاریخی را بر عهده داشت.
زورق در پایان، ظهور صغری را مرحلهای از امتسازی بر محور الگوی امامت توصیف کرد و گفت: جهان اسلام در آغاز یک قوس صعودی قرار گرفته است و اگر این مسیر با صبر، استقامت و استمرار ادامه یابد، میتواند زمینهساز تحقق ظهور کبری باشد.
