حجتالاسلام دکتر محمد عابدی، عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، در گفتوگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، با گرامیداشت شهادت و ایام سوگواری و تشییع رهبر شهید انقلاب پیرامون شیوه حکومت و چگونگی رهبری مقام معظم رهبری در دوران حیات ایشان گفت: به نظر میرسد یکی از اوجهای مهم و قابل توجهی که در رهبری حضرت آقا وجود داشت، مسأله تربیت محوری بود و ایشان بر مدار تربیت، رهبری میکردند.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی افزود: آیات قرآن کریم، تزکیه را بر تعلیم مقدم میداند و اساس دعوت پیامبران نیز در تزکیه امت است؛ اینکه بتوانند مردم را تزکیه و تربیت کنند.
وی تصریح کرد: یکی از ویژگیهای مهم خدای متعال، ربوبیت است و پروردگاری خداوند در دو عرصه تکوین و تشریع جاری است؛ در عرصه تشریع، یعنی خداوند، انسان را به سمت اراده خودش و آن سمتی که میخواهد هدایت میکند و هدایت خداوند در قالب کتاب و ارسال پیامبران رخ میدهد.
حجتالاسلام عابدی ادامه داد: یکی از شئون مهم پیامبران، بحث حاکمیت و حکومت است که آنها، امامت و حکومت را از سوی خداوند برعهده میگیرند تا انسانها را در مسیری که خداوند خواسته هدایت کنند.
وی با اشاره به آیات قرآن مبنی بر «إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَرَسولُهُ وَالَّذینَ آمَنُوا الَّذینَ یُقیمونَ الصَّلاةَ وَیُؤتونَ الزَّکاةَ وَهُم راکِعون» عنوان کرد: خداوند در این آیات میفرماید سرپرست و ولیّ شما، تنها خداست و پیامبر او و آنها که ایمان آوردهاند؛ همانها که نماز را برپا میدارند، و در حال رکوع، زکات میدهند؛ درواقع سخن خدا در این جا هدف از ارسال پیامبران است.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در مورد رسالت انبیای الهی اظهار داشت: همه پیامبران برای این آمدهاند تا مظهری از ربوبیت و تربیت خداوند باشند؛ «وَلَقَد بَعَثنا فی کُلِّ أُمَّةٍ رَسولًا أَنِ اعبُدُوا اللَّهَ وَاجتَنِبُوا الطّاغوت»؛ ما در هر امتی رسولی برانگیختیم که: خدای یکتا را بپرستید؛ و از طاغوت اجتناب کنید.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: در ادامه نیز همین وضعیت و فلسفه حاکمیت به ائمه اطهار انتقال پیدا میکند؛ «الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِی» و از آن طریق حاکمیت به امام زمان(عج) و از طریق ایشان به و نواب خاص منتقل میشود.
حجتالاسلام عابدی گفت: در حقیقت این سیستم به گونهای طراحی شده که هدف اصلی آن تربیت انسانهاست؛ انسانها در این سیستم یعنی از حاکمیت خداوند تا حاکمیت انبیا و ائمه(ع) و همین طور ولایت فقیه تربیت میشوند.
وی با اشاره به دوران رهبری امام شهید افزود: رهبر شهید آیتالله خامنهای در دوران حیات خویش این سیستم را به خوبی پیاده کردند؛ و ما در این برهه از تاریخ بعثت عظیم و وسیع امت اسلامی را میبینیم که اتفاق افتاده است.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی عنوان کرد: این بعثت امت اسلامی ایران یک شبه اتفاق نیفتاده است و ملت شریف ایران در کورههای مختلفی، آبدیده و تربیت شدند و فتنههای متعددی پشت سر هم پیش آمد و رهبر شهید در این فتنهها توانستند مردم و جامعه مخاطب خودشان را تربیت کنند.
وی بیان کرد: این تربیت از سوی رهبر شهید در قالب مشورتها و تحمل کردنها و اجازه شکست و تجربه به مردم دادنها اتفاق افتاد و همگی در این بعثت عظیم مؤثر بودند.
حجتالاسلام عابدی تصریح کرد: بارها این سؤال در کشور ایجاد شده بود که چرا رهبر شهید در بسیاری از امور همچون برکناری برخی از مسئولان، مسأله حجاب و مسائل اقتصادی به طور مستقیم دخالت نمیکنند؛ ایشان در واقع در مسائل مختلف کشور اجازه خطا و آزمون به مردم و مسئولان میدادند.
وی اظهار کرد: این اجازه آزمون و خطا برای این بود تا مسئولان کشور در مسائل مختلف، بزرگ و رشید شوند و ملت رشد یابد و تربیت شود؛ لذا وقتی فتنههایی در کشور به وجود میآمد، یکی از تکیهگاههای اصلی، ملت بودند، چون ایشان میدانست برای مردم تا این مرحله رشد سیاسی و اجتماعی حاصل شده و بصیرتشان به درجهای رسیده که میتوانند این قلهها را پشت سر بگذارند.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی گفت: ملت ایران اسلامی قلههای متعددی را در این چند دهه پشت سر گذاشتند که هر یک میتوانست امتی را متوقف کند، از جمله تحریمهای سنگین و فشارهای اقتصادی و فتنههای داخلی هر یک میتوانست ملتی را از هم متلاشی کند؛ اما ملت رشید ایران پشت سر رهبری قرار میگرفتند و در صحنه حاضر میشدند.
وی افزود: این ملت غیور هر زمانی که فتنهای در کشور پیش میآمد برای مقابله پیشقدم میشدند و در صحنه حاضر بودند؛ در این خصوص از جملات کلیدی رهبر معظم شهید انقلاب این بود که مردم ما از نخبگان جلوتر هستند.
حجتالاسلام عابدی بیان کرد: اگر مردم در مسیر انقلاب اسلامی رشد پیدا کرده و مبعوث شدند از این رو بود که در این مکتب، تربیت یافتند و این اهمیت زیاد دارد؛ در واقع رهبر شهید اجازه میدادند مردم مسیر را انتخاب کنند و به بلوغ سیاسی برسند.
وی عنوان کرد: در برههای وقتی مردم در خیابانها، در برابر دوگانه آشوب و حضور بیگانگان از یک طرف و از سوی دیگر بقای نظام قرار گرفتند، بقای نظام جمهوری اسلامی و پایبندی به آرمانهای انقلاب را انتخاب کردند و این بلوغ ملی آنها را نشان داد.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی خاطرنشان کرد: در حملات وحشیانه آمریکایی-صهیونیستی و به شهادت رساندن رهبر شهید، فشار سنگینی در کشور حاکم بود و مردم در دو راهی برای حفظ نظام و یا حرکت به سمت بیگانگان و فتنهگران بینالمللی قرار گرفتند؛ اما با بلوغ سیاسی خود مسیر درست را انتخاب کردند و پشتیبان نظام اسلامی و ولایت فقیه ماندند تا کشور حفظ شود.
وی تأکید کرد: این قدرت انتخابی که برای مردم پیش آمد، محصول این همه سال تحمل و بردباری و اجازه خطا و آزمون دادن به ملت اسلامی از وی رهبر شهید بود تا آنها برای انتخاب به بلوغ برسند.
حجتالاسلام عابدی گفت: همه فتنهها و حوادث و از طرفی بُعد تربیتی رهبر شهید اهمیت زیادی داشت و باعث شد ملت ایران اسلامی در این کوره آبدیده شود و به بصیرتی سیاسی و اجتماعی وسیعی دست پیدا کنند و دست به انتخاب بزنند.
وی افزود: از این رو امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب تأکید میکردند ملت ایران در سطح جهان، نمونه است و از زمان رسول خدا(ص) به غیر از حادثه کربلا چنین ملتی در جامعه ظهور و بروز نداشته است؛ در این راستا شیوه رهبری برمدار تربیت ملت پیش رفت.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی عنوان کرد: در یک سطح کلانتر در تاریخ اسلام و در تاریخ ادیان میبینیم زمانی که حضرت موسی(ع) چهل روز از مردم غایب شد و پس از مدتی امت موسی(ع)، گوسالهپرست شده و درگیری میان مردم و برادرش پیش آمد و اتفاقات دیگری رخ داد.
وی تصریح کرد: وقتی به صدر اسلام نیز مراجعه میکنیم در آن برهه پیامبر(ص) بسیار تلاش کرد که این تربیت، محوری را در حاکمیت خودش ظهور و بروز دهد؛ پیامبر(ص) با مردم مشورت میکرد در حالی که به واسطه آگاهی زیاد در مسائل مختلف نیازی به مشورت با مردم نداشت، اما با این حال در امور مختلف دنیوی با مردم مشورت میکرد.
چرا پیامبر اکرم(ص) با مردم مشورت میکرد؟
حجتالاسلام عابدی ادامه داد: مرحوم شیخ مفید در تفسیر کتاب خود این گونه توضیح میدهد که پیامبر خدا(ص) به مشورت با مردم نیاز نداشت، بلکه مشورت با مردم باعث میشد که مردم بیشتر بروز و ظهور پیدا کنند و انگیزه های درونی مردم بالا بیاید و روشن شود که در درونشان چه میگذرد.
وی گفت: همچنین در توضیح این مشورت خواستن پیامبر(ص) از مردم اساسا این بحث مطرح بود که مردم به بلوغ میرسند و با مشورت گرفتن از جامعه، آنها میتوانند در آستانهای قرار بگیرند تا بتوانند تحت سایه رهبری بزرگ حکومت را مدیریت کنند.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با اشاره به آیه «لَقَد أَرسَلنا رُسُلَنا بِالبَیِّناتِ وَأَنزَلنا مَعَهُمُ الکِتابَ وَالمیزانَ لِیَقومَ النّاسُ بِالقِسط» اظهار کرد: این آیه یعنی ما رسولان خود را با دلایل روشن فرستادیم، و با آنها کتاب (آسمانی) و میزان (شناسایی حقّ از باطل و قوانین عادلانه) نازل کردیم تا مردم قیام به عدالت کنند؛ یعنی مردم بیایند و عدالت را اجرا کنند.
وی خاطرنشان کرد: درست است که اجرای عدالت با پیامبران(ص) است، اما نکته مهم این است خداوند میخواهد مردم، اقامه قسط و عدل داشته باشند، رسیدن به این درجه از اقامه قسط و عدل بسیار مهم است و در تاریخ هر ملتی نتوانستند به این مرحله برسند، و در زمان پیامبر(ص) و در جنگ احد میبینیم مردم تنگه را رها میکنند و یک شکست بزرگ و تجربه سنگینی برای مسلمانان ایجاد شد.
حجتالاسلام عابدی گفت: پیامبر(ص) با اینکه میداند نتیجه چه میشود؛ اما اجازه میدهد این اتفاقات بیفتد و حتی آیهای نازل میشود که خطاب به مسلمانان میگوید اگر پیامبر(ص) پیروز و یا کشته شود آیا باز هم به عقب برمیگردید؟ و مردم در این جنگ به عقب برگشتند و اگر پیامبر(ص) کشته شده بود اسلام از بین میرفت.
وی افزود: یعنی هنوز آستانهای برای تربیت امت ایجاد نشده بود و مردم به مرور به صورت تاریخی در حال کسب تجربه بودند تا رشدی اتفاق بیفتد حتی در مسأله امامت نیز اهمیت داشت؛ در دورانی که پیامبر(ص) دارد از دنیا میرود امتی که هنوز تربیتشان کامل نشده و نیاز به امامت دارند تا دینشان کامل شود، اما خود را از امامت جدا میکنند و حاکمیت تشکیل میدهند.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی بیان کرد: انقلاب پیامبر(ص) در آن جا به ظاهر به شکست کشیده میشود و بلافاصله بعد از پیامبر(ص) همه چیز به گذشته برمیگردد، چرا که آن روند تربیتی که خداوند در قالب نظام نبوت و امامت طراحی کرده بود که دین را تکمیل میکرد و تربیت مردم در حوزههای مختلف سیاسی و فرهنگی کامل میشد، اما مردم آن را تحمل نکردند و این اتفاقات افتاد.
وی عنوان کرد: ما در دوره غیبت به سر میبریم و امام خمینی(ره) و امام خامنهای شهید توانستند ما را در این آستانه مهم قرار دهند که امروز سخن از امت مبعوث به میان بیاوریم و رهبر شهید تأکید کردند که اگر اتفاقی بیفتد ملت کار را تمام میکنند، اما دیدیم بعد از پیامبر(ص) و در عاشورا، مردم کار را ناقص رها کردند.
حجتالاسلام عابدی تصریح کرد: در دوران ما چون آن روند روند تربیتی ملت به درجهای رسیده بود که توانستند در فقدان رهبری دستاورد امام را حفظ کنند و پاس بدارند و به امام بعدی بسپارند و این روند تربیتی توسط حاکمان الهی نهایتا در عصر حضرت مهدی به نتیجه میرسد و مردم به یک درجه از تربیت سیاسی و بصیرت سیاسی خواهند رسید تا بتوانند با امام همراه شوند و و مردم در مسیر الهی هدایت شوند.
وی گفت: رهبر شهید انقلاب با نگاه و نگرش تمدنیِ تربیتمحوری برگرفته از مبانی دین، انقلاب اسلامی ایران را بیمه کرد و رهبری موفقیت زیادی در تربیت ملت به دست آورد و کوهی از تجربهها را به مردم ارزانی بخشید و مردم در تجربهها توانستند رشد سیاسی داشته باشد و این رشد سیاسی توانست خودش را در قامت بعثت عمومی نشان دهد و مردم برپاکننده قسط شدند و قسط را اجرا و عدالت را حفظ کردند و حاکمیت را نگه داشتند.
